Als ik in Sicilië aan tafel zit met vrienden en het woord "arancino" laat vallen in Palermo, krijg ik binnen tien seconden een discussie over me heen die harder gaat dan een derby. Het antwoord op de hamvraag: arancina (rond, vrouwelijk) is de naam in het westen van het eiland, rond Palermo. Arancino (kegelvormig, mannelijk) gebruikt men in het oosten, rond Catania. Twee namen, twee vormen, één familie van gefrituurde rijstballetjes.
Hier in België en Nederland gooien we alles op één hoop onder "arancini" — het meervoud dat op elk menu staat, van Antwerpen tot Amsterdam. Praktisch, maar het verbergt een verschil dat voor Sicilianen alles betekent.
Waar komt de naam vandaan
De naam komt van "arancia" — sinaasappel. De Accademia della Crusca bevestigt het: "arancinu" is een verkleinwoord van "aranciu", het Siciliaanse woord voor de sinaasappel. De ronde arancina uit Palermo lijkt qua vorm inderdaad op het fruit. In het oosten koos men bewust voor een puntige, kegelvormige variant — een knipoog naar de Etna, de vulkaan die boven Catania uittorent. Het woordenboek Zingarelli gebruikte in 1917 al "arancina" als term voor een gerecht van rijst en gehakt — historisch dus de oudste vastgelegde vorm, al blijft de discussie tussen taalkundigen levendig.
Twee vormen, twee steden, geen winnaar
Dit is geen kwestie van beter of slechter. Het is de manier waarop elke Siciliaanse stad haar eigen streekgerecht een eigen identiteit geeft — zoals Napels zijn ragù heeft en Bologna het zijne, allebei goed, allebei anders. Wie in Palermo een arancina bestelt en zegt "geef me maar een arancino", krijgt een vriendelijke correctie en een verhaal erbij. Precies zoals het hoort: eten in Italië gaat nooit alleen over de vulling, maar ook over waar je bent en wie het klaarmaakt.
Wat zit erin
De klassieke vulling is ragù — vlees- of tomatensaus, vaak met erwtjes en caciocavallo-kaas, soms mozzarella. In de risotto zelf gaat vaak saffraan, wat de rijst die karakteristieke gele kleur geeft — nog een reden voor de vergelijking met een sinaasappel. Andere klassieke varianten zijn "al burro", gevuld met ham en bechamelsaus, zonder tomaat.
Arancino en supplì zijn geen hetzelfde gerecht
Ik krijg deze vraag geregeld: is arancino niet gewoon de Siciliaanse supplì? Nee. De supplì komt uit Rome, ontstaan als eenvoudig streetfood in de negentiende eeuw, met een andere structuur en meestal een mozzarella-kern die uitrekt als je hem doorsnijdt. De arancino/arancina is ouder qua oorsprong — de wortels liggen in de Arabische heerschappij over Sicilië, tussen de achtste en tiende eeuw, toen rijstteelt en gekruide bereidingen op het eiland werden geïntroduceerd. Twee gerechten, twee steden, twee geschiedenissen. Wie ze op één hoop gooit, doet beide tekort.
Hoe wij het bij ItaliAmore aanpakken
Bij ons in de wijnwinkel en op het menu noemen we het gerecht zoals het hoort, met respect voor beide tradities. Geen versimpeling, geen "kroketje" ervan maken. Wie de authentieke ragù-vulling wil proeven zoals ze in Sicilië wordt gemaakt, kan hem bij ons bestellen — vraag ernaar via WhatsApp of kom langs in Nieuwkerkenstraat 58.
Veelgestelde vragen
Is arancina of arancino de juiste naam?
Beide zijn correct, afhankelijk van waar in Sicilië je bent. Arancina (rond) wordt gebruikt in Palermo en het westen, arancino (kegelvormig) in Catania en het oosten. In Nederland en België gebruikt men doorgaans het meervoud "arancini" voor beide.
Wat zit er standaard in een arancino?
De klassieke vulling is ragù van vlees of tomatensaus, vaak met erwtjes en kaas zoals caciocavallo. De rijst wordt meestal met saffraan bereid voor de gele kleur.
Is arancino hetzelfde als een Romeinse supplì?
Nee. De supplì komt uit Rome en is een apart gerecht met eigen geschiedenis en vulling, meestal met uitrekkende mozzarella. Arancino/arancina komt uit Sicilië en heeft Arabische wortels.
Waar kan ik authentieke arancini kopen in het Waasland?
Bij ItaliAmore in Nieuwkerken-Waas — bestel via WhatsApp of kom langs in de wijnwinkel op Nieuwkerkenstraat 58.
📍 ItaliAmore — Nieuwkerkenstraat 58, 9100 Nieuwkerken-Waas
WhatsApp: +32 494 03 59 71
italiamore.be
A presto!